TR | EN

TOPHANE LÜLECİLİĞİ

Tütün içerken önceleri taştan oyulmuş objeleri kullanılmış, daha sonra bunların yerini kil ile şekillendirilmiş çanak objeler almış. İşte tütün içiminde kullanılan bu küçük seramik çanaklara “lüle” denilmiş. Tophane lüleciliği ise 1600’lü yıllarda tütünün Osmanlı topraklarına gelmesiyle başlamış. Tütün, lüle çamurundan yapılmış lülelerin içine konup, uzunluğu kullanıcısına göre değişen, tercihen de yasemin ağacından yapılan çubuklarla içilirmiş.

Önceleri basit formlarda yapılan lüleler, giderek daha estetik bir görünüme kavuşturulmuş. Saray ve devlet büyükleri için lüleci üstatlara özel olarak yaptırılan lüleler; rölyef, altın, gümüş ve kıymetli taşlarla işlenmeleri ile halk tipi lülelerden ayrılmış. Yani bir anlamda lülelerin bezemesindeki işçilik, kullananın sosyal statüsünü belirler hale gelmiş. 19. yüzyılda sigaranın yaygınlaşması ile tütün içiminin yavaş yavaş azalması nedeniyle o dönem lülenin satışı hayli azalmış ve lüle imal eden atölyeler, ‘evane’ denilen, lüle çamurundan çeşitli seramik kullanım gereçleri yapmaya başlamış. Osmanlı döneminde lüleciliğin en güzel örnekleri İstanbul’un Tophane semtinde yapılmış. Vaktiyle atölyelerin bulunduğu Lüleci Hendek Sokağı bugün halen adını muhafaza eder.

Bu zanaatın son temsilcisi İsmail Usta’nın da 1955 yılında 64 yaşında vefat etmesiyle Tophane lüleciliği, deyim yerindeyse tarihe karışmış.

Tophane lüleciliğinde temel malzemenin kildir. Ürünleri desenlemek için kullandığı kalemleri şimşir ağacından kendisinin yaptığını, desenleri bezemek için de altın ve gümüş yaldız kullanılırdı. Lüle çamuru diğer çömlek çamurlarından farklıydı.. Ürünlerdeki orijinal rengin devetüyü ve kırmızı olduğunu, ancak yapılan ürünlerin hepsinin farklı renkte olabiliyordu. “Her bir ürün fırınlandıktan sonra ayrı bir renk alırdı. Bu Tophane Kil Lüle Sanatının sırrı idi.

Sanatsal

Sanatsal Antika Eşyalar

Özel Antikalar

Özel antika tablo ve yapılar

7/24 Online Destek

İstediğiniz zaman bizi arayarak tüm antik ürünler için bilgi alabilirsiniz

#icebergantikbalat instagram

Sosyal medya'da bizi takip edin